2015: het jaar van de verdeeldheid, 2016: het jaar van de empathie?

2016 is gestart. Iedereen maakt zijn of haar terugblik op van 2015, of deelt de voornemens voor het nieuwe jaar.

De trend die mij het hardste opvalt, is dat vele mensen - politici en burgers - die zich nooit over de zwakkeren in onze samenleving bekommerd hebben, plotseling de nood aan hulp voor deze zwakkeren inroepen als argument tegen de opvang en bescherming van de vluchtelingen. Het is schrijnend om vast te stellen hoe invloedrijke toppolitici zodoende verschillende zwakke groepen tegen elkaar uitspelen. Dit is een vals dilemma. 

De grote verdeler

Even schrijnend is de houding van de machtigste politicus van ons land. De man geniet groot moreel gezag en heeft veel invloed. In het verleden ben ik het vaak met hem oneens geweest. Vandaag gaat dit verder dan een botsende mening. Vandaag wijs ik op de verantwoordelijkheid die hij draagt, op de gevolgen van zijn meningen. Als De Wever, met zijn moreel gezag, humane oplossingen had voorgesteld voor de aankomst in ons land van vluchtelingen, zou ik hem daarvoor gerespecteerd hebben. Hij heeft echter gekozen voor een andere weg. Hij koos ervoor verdeeldheid en angst te zaaien. Dat leidt niét  tot een oplossing voor het leed van oorlogsvluchtelingen. Het versterkt wél zijn electorale positie. En dit maakt mij kwaad. Hij had  een grote leider kunnen zijn, maar koos - opnieuw - voor de rol van de grote verdeler.

Genuanceerd verhaal

Is een boodschap van solidariteit realistisch? Natuurlijk is ze dat. Maar ze vereist een genuanceerd verhaal, en dat is moeilijker. Een genuanceerd verhaal zou het volgende kunnen zijn. Het merendeel van de mensen die op de vlucht zijn, zijn oorlogsvluchtelingen. Je zou - zoals de grote verdeler doet - kunnen stellen dat mensen maar zolang oorlogsvluchteling zijn tot ze in een veilig land zijn toekomen. In een genuanceerd verhaal zou je vervolgens de cijfers op tafel moeten leggen en het verhaal afmaken. Turijke, Libanon en Jordanië vangen samen meer Syrische vluchtelingen op dan alle lidstaten van de EU samen. Libanon vangt momenteel meer dan een miljoen vluchtelingen op, op een populatie van vier miljoen inwoners. De vluchtelingen zitten er in grote kampen en hebben geen perspectief. Ze hebben geen werk, er is geen onderwijs, integratie blijft uit. Als we hen daar jaren laten zitten, krijgen we een  verloren generatie. Er is een spreiding van de vluchtelingen over heel Europa en ruimer nodig. Anders krijg je concentraties zoals in Libanon, met één vluchteling per vier inwoners. Dat is niet houdbaar en niet wenselijk. Sommige politici zeggen dat wij in België, met één vluchteling per 350 inwoners, de toestroom niet meer aankunnen? Dit is geen kwestie van niet kunnen, maar van niet willen. Dit is een keuze.

Academici, vrijwilligers en NGO's, tot zelfs de ondernemersorganisaties mengen zich in het debat en pleiten voor de opvang en integratie van vluchtelingen. Allen proberen zij nuance te brengen. Vluchtelingen verrijken onze samenleving met hun talenten. Opnieuw evenwel neemt N-VA haar gekende houding aan, die haar opstelling tegen tegenstanders ondertussen typeert: 'Jouw statistiek is ideologie, mijn ideologie is statistiek'. De grootste partij van het land heeft de waarheid in pacht. En zo blijft ze het debat domineren, en blijft het draagvlak voor solidariteit met vluchtelingen voort  afnemen.

Het jaar van de empathie

Zou het niet mooi zijn, mocht 2016 het jaar van de empathie worden? Laat dat mijn voornemen zijn voor het nieuwe jaar: dat er terug meer plaats is voor (mede)menselijkheid, deemoed en meededogen, . En dat deze menselijkheid de drijfveer mag zijn van de politieke discours. Laten we kijken naar wat wij gemeen hebben met elkaar in plaats van te focussen op  wat ons van elkaar onderscheidt. Als we dit doen, zullen we plots merken dat de verschillen die er wel degelijk zijn, een verrijking kunnen betekenen.

 Net als elk ander jaar, bekijk ik de jaaroverzichten die in verschillende media verschijnen. En ook dit jaar, zoals elk ander jaar, kom ik tot de conclusie dat wij nog altijd op één van de beste plekken ter wereld wonen. Wij hebben bij toeval dit geluk gehad, laten we dit geluk dan ook delen met zij die dit niet hebben. Laten we samen solidair zijn. Dat is voor iederéén een verrijking.